Index Home
De Stad

Navigatie






Herman Boerhaave

erman Boerhaave was hoogleraar medicijnen in Leiden. één van de belangrijkste hoogleraren die de stad op dit gebied gekend heeft. Door zijn tijdgenoten en leerlingen werd hij 'praeceptor Europe', leermeester van Europa, genoemd. Nog in 1770, een halve eeuw na zijn dood, beval Frederik de Grote van Pruissen alle medische hoogleraren in zijn rijk uitsluitend te onderwijzen naar de stijl van Boerhaave.

Wat maakte Boerhaave dan zo bijzonder? Allereerst waren daar zijn didactische gaven en zijn inzet. Boerhaave kon bijzonder goed en helder spreken, hetgeen in de loop der jaren bijna tweeduizend studenten naar de Sleutelstad trok. Hij werkte dan ook hard: jarenlang bekleedde hij maar liefst drie hoogleraarsposten (naast medicijnen ook botanie en scheikunde).

Hij wees zijn studenten erop dat medische kennis stoelt op een grondige basiskennis van de andere natuurwetenschappen, zoals natuurkunde en scheikunde. In plaats van wat aan te modderen met poedertjes en pillen zouden de studenten er beter aan doen de oorzaak van de ziekte in de praktijk te onderzoeken, zo meende hij. Boerhaave legde dan ook grote nadruk op het onderwijs in het ziekenhuis. Hiertoe waren in het Caecilia ziekenhuis twaalf bedden beschikbaar. Dit vormde zo een eerste, heel bescheiden, academisch ziekenhuis. In het voormalige Caecilia ziekenhuis is tegenwoordig het Boerhaave museum gevestigd.

Boerhaave heeft zijn hele leven in of vlakbij Leiden gewoond. De langste reis die hij in zijn leven ondernam was naar Harderwijk, waar hij korte tijd studeerde. Hij hoefde ook weinig te reizen, aangezien studenten en patiënten van heinde en ver naar hem toekwamen. Zelfs tsaar Peter de Grote van Rusland vereerde de geleerde dokter met een bezoek.

Veel plaatsen herinneren nog aan Boerhaave. De Latijnse school, waar hij zijn eerste onderricht kreeg; de Hortus Botanicus waar hij directeur van was; het Theatrum Anatomicum waar hij medicijnen studeerde en doceerde; het Caecilia ziekenhuis (nu Museum Boerhaave), waar hij werkte; zijn woonhuizen: Zijn ambtswoning aan de Nonnensteeg, het buiten Poelgeest en later, toen hij ziek werd en minder goed kon reizen, het huis op Rapenburg 31.

Het meest leeft Boerhaave echter voort in zijn werk aan de Leidse Hortus. De hortus werd onder zijn leiding sterk uitgebreid en werd, meer nog dan onder zijn voorgangers, een tuin van wereldallure. Boerhaave stierf op 23 september 1738 in zijn huis op Rapenburg 31. Hij was toen 69 jaar oud.